Hết cữ

Hôm nay hết cữ, mẹ lấy lá hẹ bôi vào lợi cho con, để sau này con mọc răng không bị sốt.

Vì chưa có ảnh chụp hôm nay nên bố upload ảnh và video chụp hôm con tròn 3 tháng. :)

Dám tranh luận

“Đừng có lý sự như thế, bố không thích đâu.”

“Mày là con phải nghe lời tao.”

“Càng nói tao càng thấy mày ngu”

....

Nếu một ngày nào đó, bố kết thúc cuộc tranh luận với con bằng những lời lẽ như thế. Con hãy nói rằng bố đang thiếu bình tĩnh và bảo bố hãy đọc lại bài viết này.

Không phải bậc cha mẹ nào cũng có đủ kiên trì để giải đáp các thắc mắc của con cái. Nhất là khi đứa trẻ mắc bệnh thích “lý luận”. Vì thế một giải pháp đơn giản để kết thúc cuộc tranh luận dài lê thê đó là dùng quyền lực của cha mẹ để bắt đứa trẻ phải nghe theo và “tin” những điều mình nói. Còn với những cuộc tranh luận căng thẳng hơn có thể kết thúc kiểu như “càng nói tao càng thấy mày ngu”. Nói như thế không những sẽ làm chấm dứt ngay cuộc đấu khẩu với con cái, mà bố mẹ còn thể hiện được cái uy của mình vì đã chốt được một câu thể hiện phần thắng trong cuộc tranh luận.

Nhưng liệu cuộc tranh luận ấy đã kết thúc? Và ai thắng ai thua? Rõ ràng là những đứa trẻ không thắng. Nhưng một điều nữa không rõ ràng bằng, lại quan trọng hơn: đó là những bậc phụ huynh là những người thua. Bởi, thay vì đón nhận cơ hội để dạy bảo cho con về lẽ phải, về công bằng, về phương pháp tư duy, thì họ lại khiến những đứa con cảm thấy ấm ức vì bị áp đặt, khiến chúng xa cách bố mẹ hơn. Sau này, khi có vấn đề gì thắc mắc chúng sẽ không muốn và không dám đưa ra chia sẽ, thảo luận cùng bố mẹ bởi chúng “nhớ” kinh nghiệm của những lần tranh luận trước đó.

Nguy hại hơn, khi có thắc mắc, trẻ sẽ không cố gắng học hỏi, tìm thêm kiến thức liên quan (để mà tranh luận). Trẻ sẽ không muốn đào sâu suy nghĩ những thứ được học mà dễ dàng chấp nhận nó. Trẻ sẽ coi chuyện người “lớn hơn” áp đặt lên người khác là một điều hiển nhiển. Khi trẻ lớn, thói quen tư duy này sẽ được áp dụng để dạy những đứa con của mình (tạo ra một vòng luẩn quẩn không bao giờ dứt). Còn ở ngoài xã hội, khi những người có quyền có thói quen này, sẽ áp dụng lên cấp dưới của mình, tạo ra một xã hội không phản biện, thiếu dân chủ. Thậm chí dù có trở thành thủ tướng, thì đứa trẻ được nuôi dạy với thói quen này, cũng chỉ trở thành một kẻ hại dân mà thôi, bởi với bất kỳ sai phạm nào, nó cũng sẽ dùng quyền của mình để “định hướng dư luận” và trù dập những người dám đưa ra những ý kiến phản biện. Nó sẽ không biết nghe lời người khác vì nó tin rằng nó là người có quyền nhất thì mọi điều nó nói sẽ luôn đúng đắn.

Để dạy bảo cho con, bố sẽ cố gắng tránh được những sai lầm như thế. Khi con có điều thắc mắc, bố sẽ nhớ câu nói của giáo sư Hồ Ngọc Đại: “Bọn trẻ con bây giờ hay cãi cha mẹ nhưng không phải thế là hư. Các bậc phụ huynh phải thuyết phục bằng cái lý của trẻ con. Muốn dạy chúng thì trước hết phải thì phải thua chúng. Sau đó phân tích bằng cái lý của chúng để nó thua ngay trên cái lý của chúng". Thay vì áp đặt suy nghĩ của mình lên con, bố sẽ cố gắng giúp con tự tìm ra cách thức để giải quyết vấn đề [1]. Bố muốn khi bố con mình tranh luận, con sẽ chiến thắng bằng những kiến thức và lập luận của chính mình.

Cũng như bài trước, khi viết bài này, bố hi vọng sẽ giúp con có được thói quen suy nghĩ độc lập ngay từ nhỏ, giúp con hiểu được rằng con đường đi đến “chân lý” là qua học hỏi và tranh luận chứ không phải là sự áp đặt. Để sau này con sẽ trở thành một người có tư duy phản biện[2], có khả năng biện luận và dám đứng lên bảo vệ lẽ phải.

Cuối cùng, bố hi vọng, sau này, không chỉ bố mà cả mẹ con cùng với ông bà và các bậc phụ huynh khác “dám tranh luận” với con cháu của chính mình.


Phụ lục:

[1] Cuốn sách : Cha Mẹ Giỏi Con Thông Minh (Thinking parent, thinking child) giúp cha mẹ giải quyết các vấn đề rắc rối hàng ngày.

[2] Ba bước tư duy (copy từ blog của BS Hồ Hải).
Những nhà giáo dục và tâm lý thế giới đã đúc kết: Lứa tuổi cấp một là lứa tuổi mà trí não trẻ chỉ tư duy một bước: ghi nhận, học hỏi; lứa tuổi cấp hai là tư duy hai bước: ghi nhận và phân tích đúng sai; lứa tuổi cấp ba: tư duy phản biện (còn gọi là tư duy tới hạn, hay tư duy nhiều bước): ghi nhận, phân tích đúng sai và đưa ra giải pháp để giải quyết những sự kiện. Nếu nắm và hiểu được một cách rõ ràng như thế, thiết nghĩ biện pháp giáo dục cho các trẻ không còn khó khăn khi gia đình, nhà trường và xã hội luôn quan tâm và chăm sóc trẻ trong từng giai đoạn phát triển tư duy và hành động.

Tổng kết tháng thứ 3.

Hôm nay là ngày 19-4. Tức là con tròn 3 tháng theo lịch dương.
Hôm thứ 7 vừa qua, con đã lên Hà Nội, sau 2 tháng về chơi với ông bà ngoại.
Sau 3 tháng con đã được 6kg. Như vậy tháng vừa thứ 3 này con chỉ tăng được 0.6 kg. Hơi kém so với 2 tháng trước.
Nhưng bù lại con đã ngoan hơn, không con khóc nhiều như 2 tháng đầu,
không bắt mẹ bế nhiều nữa, mà thích nằm chơi và nói chuyện.
Bây giờ tật hư nhất là lười ăn sữa ngoài. Hy vọng tháng này con ăn được nhều hơn và tăng cân đều trở lại. :)
:* :* :*

Show hàng sau khi cắt tóc

Đây là chùm phim và anh show hàng sau khi cắt tóc.
Để xem ảnh xin mời vào picasa.

Tháng thứ 2

Tuần trước, ngày 19/3 bố có việc bận không về thăm con được. Đến tuần này 27/3 mới về được.
Sau đây là tổng kết tháng thứ 2 của con:
- Về cân nặng: vào ngày 19/3 tức là tròn 2 tháng con được 5.4 kg. Tức là lại tăng thêm đươc 1.3 kg so với tháng trước đấy. Đến ngày 27/3 thì con được 5.6 kg (hình trên).
- Tháng vừa rồi đã tiêm vacxin lần thứ 2 hôm 23/3. (Bố phải đi lấy rồi gửi từ HN về).
- Xấu trai nhất là do rốn bị lồi ra, nhưng tới cuối tháng thì đỡ rồi, không biết là sau này có thành Chaien lồi rốn không.
- Vẫn quấy vào buổi tối, khóc thì nhiều mà cười thì ít, bây giờ, mỗi lần khóc mẹ lại phải bế rồi ngồi võng đung đưa. (hư quá).

Dạy con biết nghi ngờ

Con trai yêu quý, hôm nay con tròn 2 tháng tuổi và đang ở nhà bà ngoại với mẹ, bố ở nhà một mình và tất nhiên đang nghĩ đến con, đến tương lai của con ... Cũng như tất các các bậc cha mẹ khác, nghĩa vụ của cha mẹ là nuôi con ăn học. Để con có đủ ăn, với bố mẹ bây giờ chắc không phải là điều quá lo lắng. Nhưng làm sao để con có thể trở thành người có đủ "học"? Khi mà nền giáo dục đang bị khủng hoảng[1], khi mà từ nhà trường đến xã hội luôn có những điều giả dối[2]. Bố sẽ phải làm gì để con giữ được tình yêu cuộc sống, tâm hồn trong sáng, chính trực ??? Bố không thể bảo vệ con bằng cách ngăn không cho con tiếp xúc với xã hội, hoặc không cho con tới trường. Có lẽ điều duy nhất bố có thể làm là trang bị cho con những kỹ năng cơ bản để con có sức đề kháng cần thiết trước những điều sai trái. Kỹ năng đầu tiên: hãy biết nghi ngờ!

Nghi ngờ, trước hết là không vội vàng tin ngay vào bất kỳ điều người khác nói, bất kể người đó là ai, kể cả là bố. Phải biết đặt câu hỏi liệu điều mình vừa được nghe, đọc, xem đúng hay sai. Cuối cùng là tìm cách để trả lời câu hỏi đó và sử dụng nó.

Là người biết nghi ngờ, con sẽ hỏi lại: "tại sao lại không vội vàng tin ngay vào điều người khác nói?". Bởi trên đời không phải ai cũng là người tốt. Mà kể cả khi người ta "nói thật" những gì họ biết, thì điều đó chưa chắc đã là sự thật, bởi rất có thể nhận thức của người đó cũng sai. Thêm nữa, một thông tin dù chính có chính xác, cũng có thể bị hiểu sai trong quá trình truyền từ người nói đến người nghe. Vì thế trước hết: đừng vội tin.

Giả sử, một ngày nào đó, bố sẽ bảo với con rằng "con là người Hạnh Phúc"[3]. Con sẽ tin ngay lời bố rồi đi khoe với bạn bè rằng mình hạnh phúc. Hay con sẽ hỏi lại bố "Hạnh Phúc là gì?"[4], để khi đã hiểu thế nào hạnh phúc, con sẽ tự kết luận mình có hạnh phúc hay không. Hoặc sau này đi học, người ta sẽ dạy con rằng: nước mình giàu vì có "rừng vàng biển bạc", con sẽ tự hào đi khoe bất với bất kỳ người nước ngoài nào rằng nước tao giàu hơn mày vì ..., hay con sẽ tìm hiểu xem hiện nay biển "bạc" như thế nào[5], rừng "vàng" ra sao[6]. Để rồi từ đó tự mình kết luận: nó đúng hay sai ! Qua hai ví dụ trên bố muốn con thấy, biết nghi ngờ tức là phải biết cách đi tìm lời giải cho những nghi ngờ đó. Trước hết hãy chắc chắn rằng mình hiểu đúng ý của người nói, bằng cách chủ động hỏi lại khi có vấn đề nào chưa rõ. Sau đó, nên tham khảo ý kiến của những người xung quanh, có thể là bố, mẹ ông bà, thầy cô giáo, bạn bè hoặc tự tìm hiểu những thông tin liên quan về vấn đề mình đang nghi ngờ. Đặc biệt, nên tìm hiểu những ý kiến phản bác ý kiến ban đầu. Và cuối cùng, khi đã có cái nhìn đủ khách quan và đa chiều về vấn đề đang nghi ngờ, hãy tự tin đưa ra kết luận của chính mình.

Để nhận thức đúng một vấn đề không hề đơn giản. Trước hết phải biết cách thu thập thật nhiều thông tin từ nhiều góc độ, sau đó quan trọng hơn là phải biết sàng lọc thông tin, để giữ lại cho bản thân mình những gì đúng đắn nhất, những gì là chân lý. Nhưng nhận thức được vấn đề đã khó thì biết cách và dám sử dụng nhận thức đó còn khó gấp nhiều lần. Bởi một quy luật kỳ lạ mà cuốn "Trí tuệ đám đông"[7] đã chỉ ra là con người thường từ bỏ suy luận cá nhân của mình để hùa theo quan niệm của đám đông, và khi đám đông hùa theo ấy càng lớn thì con người lại càng tin tưởng rằng cái quan niệm đó là đúng. Đó chính là một vòng lặp đệ quy điển hình, khiến cho các đám đông đưa ra quyết định sai lầm, bảo thủ. Và cuốn sách cũng chỉ ra rằng đám đông sẽ "thông minh hơn" với mỗi người dám bảo vệ chính kiến của mình, và đám đông sẽ thông minh nhất khi tất cả mọi người "bỏ phiếu" theo nhận thức của riêng họ. Nhưng đủ dũng cảm đứng lên bảo vệ ý kiến của riêng mình là một việc vô cùng khó khăn, nhiều khi nguy hiểm đến cả tính mạng. Vậy, nên hay không theo bước Galile[8] vì "dù sao trái đất vẫn quay"???

Bố tin rằng, nếu làm được như thế, con sẽ tránh được nhiều điều giả dối trong cuộc sống. Con sẽ có khả năng tuy duy độc lập, vượt trên những được hiểu biết sai lầm mà người khác áp đặt lên con. Bên cạnh đó, biết nghi ngờ, không tin ngay vào những gì được nghe nói, con sẽ tránh những sai lầm do sự hấp tấp, làm việc theo cảm tính. Quan trọng hơn, con sẽ có kỹ năng tư duy logic, giúp nuôi dưỡng tính tò mò, tinh thần ham học hỏi. Khi đã biết nghi ngờ, con sẽ đủ trí tuệ để tránh được sự ngu muội của "đám đông vô thức"[9]. Nhìn rộng hơn, nếu xã hội ta biết nghi ngờ những thứ "chân lý" đã áp đặt lên cả xã hội như người Nhật đã từng biết cách nghi ngờ đạo Khổng của Trung Quốc [10] thì chúng ta có thể xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn, tự do hơn[11].

Cuối cùng, một ngày nào đó, khi con đọc được những dòng này: Hãy nghi ngờ tất cả những gì bố vừa viết!
Bố của con.

Reference:

[1]Harvard bàn về khủng hoảng giáo dục đại học VN., TuanVietNam.net
[2]Ngành GD có thể làm gì để cứu vãn nhân cách Việt? , TuanVietNam.net
[3] Chữ "Hạnh Phúc" viết hoa vì trích trong câu cụm từ "Độc Lập - Tự Do - Hạnh Phúc".
[4] Nên đọc Bàn về Hạnh Phúc , một cuốn sách hay, giải thích các vấn đề về hạnh phúc theo triết lý của đạo phật.
[5] Quần đảo Hoàng Sa của chúng ta đang bị Trung Quốc chiếm giữ, nhiều ngư dân của chúng ta bị bắt giữ ngay trên hải phận của mình.
[6] Hiện nay, Viêt Nam đang cho TQ thuê 300 ha rừng trong 50 năm, có khả năng gây nguy hại cả về môi trường lẫn an ninh quốc phòng cho Việt Nam. Nếu họ chặt phá rừng, chúng ta sẽ bị lũ lụt. Nếu họ sinh sống, đẻ con, mai táng trên đất đó, 50 năm sau chúng ta sẽ không thể đòi lại đất.
[7]Đọc cuốn "Trí tuệ đám đông", của James Surowiecki.
[8]Galile nhà thiên văn học, đã chống lại Thiên Chúa Giáo khi chỉ ra rằng Trái Đất quay.
[9] Theo cuốn sách Tâm lý học đám đông , những đám đông luôn bị vô thức tác động, họ xử sự như người nguyên thuỷ, người dã man, không có khả năng suy nghĩ, suy luận, mà chỉ cảm nhận bằng hình ảnh, bằng sự liên kết các ý tưởng, họ không kiên định, thất thường, và đi từ trạng thái nhiệt tình cuồng loạn nhất đến ngây dại ngớ ngẩn nhất.Còn theo BS Hồ Hải thì 95% người VN thuộc dạng đám đông vô thức.
[10]Trung Quốc trong mắt Nhật Bản, cách nhìn tạo ra số phận, TuanVietNam.net
[11] Tự do bao gồm tự do về vật chất và tự do về tâm hồn.

Video ngày 6-3-2010 ở Quảng Ninh